Dilemma: veiligheid versus privacy

16-03-2018
Veiligheid versus privacy

Een onderwerp dat hoog op de agenda staat, is de veiligheid van onze maatschappij. In West-Europa was er de laatste jaren natuurlijk veel aandacht voor terrorisme. Overheden hebben nu wel een nieuw wapen in handen: gezichtsherkenningssoftware.

De technologische ontwikkelingen gaan zo snel dat software voor gezichtsherkenning echt nieuwe mogelijkheden biedt. Gecombineerd met big data-analyse van enorme bestanden met foto’s is er nu al sprake van verbluffende herkenning en ‘matching’. Als Nederlanders voelen wij natuurlijk wel gelijk een dilemma: veiligheid of privacy?

Big Brother is watching you

Het klinkt het als het ei van Columbus. Gezichtsherkenningssoftware is inmiddels zo goed dat je daarmee op bijvoorbeeld vliegvelden, in stations en op straat verdachte individuen eruit kunt  Maar juist in een land als Nederland, dat in het geheel geen totalitaire traditie kent, tellen privacyoverwegingen zwaar. Big Brother is watching you: daar zijn we in Nederland heel kritisch op. En terecht, vind ik. Nu is er bijvoorbeeld de discussie over de zogeheten sleepwet. Deze Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten geeft de diensten meer bevoegdheden, zoals het op grote schaal informatie en gegevens aftappen uit het communicatieverkeer. Tegelijkertijd met de gemeenteraadsverkiezingen, die volgende week woensdag worden gehouden, vindt het referendum over de sleepwet plaats. 

CATCH

In Nederland wordt gezichtsherkenningssoftware wel al ingezet trouwens. Het programma CATCH vergelijkt beelden van onder meer beveiligingscamera’s en camera’s bij pinautomaten en foto’s op sociale media met de afbeeldingen uit een database van veroordeelden. Met behulp van deze nieuwe gezichtsherkenningssoftware heeft de politie vorig jaar bijna honderd verdachten geïdentificeerd.

Ook in Duitsland en Engeland wordt geëxperimenteerd met gezichtsherkenningssoftware, in treinstations. De Amerikaanse FBI heeft een database met pasfoto’s van 117 miljoen burgers, die door middel van gezichtsherkenning doorzoekbaar is.

China gaat een stap verder

In China bijvoorbeeld wordt nu een digitaal sociaal kredietsysteem opgetuigd, dat over 2 jaar helemaal operationeel zou moeten zijn. Het is een puntensysteem, waarbij je als burger maximaal 100 punten kan halen. De Chinese overheid werkt hier samen met de sociale media van Tencent, zoekmachine Baidu, de onlineverkoopsite Alibaba, en andere internetbedrijven. Deze bedrijven beschikken over enorme hoeveelheden data van de bijna 800 miljoen Chinese internetters. Over de exacte aard van de samenwerking met de staat doen de ondernemingen uiterst geheimzinnig. 

In Chinese steden wordt nu al met gezichtsherkenning gecontroleerd of je al dan niet door rood bij een voetgangerslicht loopt. Wie dit 5 keer doet, komt op een zwart lijst. Dit heeft grote consequenties. Zo kun je dan bijvoorbeeld geen lening meer afsluiten. 

Het is echt Big Brother in China. Het land gaat hiermee een flinke stap verder dan wij in Europa.

Betalen met je glimlach 

Natuurlijk gaat de gezichtsherkenningssoftware ten koste van onze privacy. Maar de techniek kan ons veel meer veiligheid bieden. En ook gemak. Als voorbeeld noem ik fastfoodketen KFC in China waar klanten via Alibaba’s Alipay met een glimlach afrekenen. Snel, veilig en handig. 

Beleggen in gezichtsherkenningssoftware (I)

Dit voorbeeld brengt me op beleggen in gezichtsherkenningssoftware. Alipay is eigenlijk ‘ter ziele’, en heet nu Ant Financial. Dit dochterbedrijf van Alibaba legt zich volledig toe op fintech, online betalingen. Verwacht wordt dat Ant Financial dit jaar nog een aparte beursnotering krijgt en dan een waarde van rond de $100 miljard zal hebben. Daarmee zou je dus als belegger dus ook meedoen met een zeer geavanceerde fintech onderneming, die gezichtsherkenningssoftware integreert. Dit is geen ‘pure player’ in deze techniek, maar die zijn er eigenlijk – vooralsnog – niet. 

Biometrische oplossingen (I)

Voor beleggers is er aardig wat keuze uit beursgenoteerde bedrijven die actief zijn in andere biometrische oplossingen voor identificatie, zoals digitale vingerafdrukken voor onder meer veilige betalingen. Bijvoorbeeld de Amerikaanse bedrijven Aware, Bio-key, Ceelox en iWallet en het Noorse Next Biometrics. Maar dit zijn zeker nog geen gevestigde ondernemingen. Dat is anders voor ondernemingen die softwaretools ontwikkelen voor big data-analyse. Hier zie je wel degelijk gevestigde, beursgenoteerde ondernemingen. Zoals de Amerikaanse bedrijven Splunk, Salesforce en Teradata. En vergeet ook niet IBM, dat met de big data softwaretool Watson hoge ogen gooit.

Privacy of veiligheid?

Terugkomend op het dilemma veiligheid versus privacy. De techniek zal verder voortschrijden. En steeds meer mogelijkheden tot identificatie en controle – en dus preventie en opsporing – bieden. Welke keuze maak je: privacy of veiligheid. Een ‘Big Brother-maatschappij’ of niet. Per land – of ik kan beter zeggen: per visie op de gewenste samenleving – zullen we daarin verschillende keuzes maken. Maar als er door de voortschrijdende techniek meer mogelijkheden voor beveiliging komen, neemt ook de verleiding toe ze daadwerkelijk toe te passen. Daarvan ben ik overtuigd.
 

Robert Schuckink Kool, Wijs & van Oostveen

(I) Deze beleggingsaanbeveling is opgesteld door Robert Schuckink Kool, hoofd research bij Wijs & van Oostveen Fund Management B.V. De heer Schuckink Kool heeft op het moment van publicatie geen eigen positie in het besproken fonds. Overige meldingen inzake de Wet Marktmisbruik kunt u hier vinden.